โครงการดุสิตนวมินทร์บูรณาการโมเดล : ถอดบทเรียนผสานพลังสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม ยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชนเมืองอย่างยั่งยืน
แกลเลอรี่รูปภาพ
20 รูปรายละเอียดโครงการ
การพัฒนาชุมชนเมืองในยุคปัจจุบันพบกับความท้าทายรอบด้าน ทั้งการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตที่นำไปสู่ปัญหาสุขภาพทั้งกายและใจ ขีดจำกัดในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข ตลอดจนปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น การจัดการขยะ น้ำเสีย และมลพิษทางอากาศ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาวะของประชาชน สองมิตินี้ไม่อาจแยกขาดออกจากกันได้ เพราะสิ่งแวดล้อมที่สะอาดย่อมนำมาซึ่งสุขภาพกายและจิตที่ดีอย่างถาวร
เป้าหมายและ 5 วัตถุประสงค์หลักของโมเดลบูรณาการ
โครงการนี้จัดทำขึ้นโดยขับเคลื่อนร่วมกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของ United Nations SDGs ได้แก่ SDG 3 (Good Health and Well-being) เพื่อสร้างหลักประกันการมีสุขภาวะที่ดี และ SDG 17 (Partnerships for the Goals) เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่หุ้นส่วนความร่วมมือ โดยกำหนด 5 วัตถุประสงค์สำคัญ:
เจาะลึกพื้นที่นำร่อง: โครงสร้างประชากร "ชุมชนซอยโซดา"
ชุมชนซอยโซดา เขตดุสิต มีลักษณะเป็นชุมชนเมืองขนาดกลางที่มีความหนาแน่นของการอยู่อาศัย ข้อมูลประชากรศาสตร์สะท้อนโครงสร้างที่ต้องได้รับการดูแลทางสาธารณสุขและสุขาภิบาลอย่างใกล้ชิด:
| ข้อมูลประชากรและกายภาพ | ตัวเลขสถิติ | นัยสำคัญต่อการพัฒนา |
|---|---|---|
| จำนวนประชากรรวม | 679 คน | ขนาดชุมชนเมืองระดับกลาง |
| จำนวนที่อยู่อาศัย | 140 หลังคาเรือน | การจัดเก็บขยะและการระบายน้ำต้องเป็นระบบ |
| จำนวนครอบครัว | 160 ครอบครัว | มีครอบครัวขยายที่อาศัยอยู่ร่วมกันหลายช่วงวัย |
| กลุ่มผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) | 166 คน (กว่า 24%) | เข้าสู่สังคมสูงวัยชัดเจน ต้องการสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ |
| กลุ่มเปราะบาง (ติดเตียง/พิการ) | 12 คน | ต้องการการดูแลทางสาธารณสุขและสุขอนามัยรอบบ้านเป็นพิเศษ |
พลังเครือข่ายความร่วมมือจากทุกภาคส่วน
ความสำเร็จของดุสิตนวมินทร์บูรณาการโมเดลขับเคลื่อนด้วยการบริหารจัดการของคณะกรรมการตามคำสั่งมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ที่ 937/2568 ลงวันที่ 19 สิงหาคม 2568 ซึ่งมีการประชุมติดตามงานอย่างต่อเนื่องถึง 12 ครั้งในรอบปีงบประมาณ 2569 ผ่านการผนึกกำลัง 3 ภาคีหลัก:
- ภายในมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช: คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล, คณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์, คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสุขภาพ, สถาบันพัฒนามหานคร, Bangkok City Lab และศูนย์บริการวิชาการด้านศาสตร์เขตเมือง
- ภาครัฐและพื้นที่: สำนักงานเขตดุสิต, ชุมชนซอยโซดา และสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ (พระคลังข้างที่)
- ภาคีภายนอกและเอกชน: บริษัท สกาย ไอซีที จำกัด (มหาชน), บริษัท ริโก้ (ประเทศไทย) จำกัด, KHUN Foundation - มูลนิธิคุณ, วิทยาลัยปิโตรเลียมและปิโตรเคมี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) และสมาคมเครือข่าย NCDs
ผลลัพธ์การดำเนินงานรอบด้านในชุมชน
🌱 มิติด้านสิ่งแวดล้อม: Environment & Well Being “ผู้พิทักษ์สิ่งแวดล้อม Guardian of the Environment”
จัดกิจกรรมส่งเสริมสภาพแวดล้อมและความสะอาดของชุมชนภายใต้ธีม “บ่ายนี้มีสุข ร่วมใจรักษ์โลก” เน้นการฟื้นฟูสุขอนามัยรอบบ้าน การกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรค และการจัดการขยะชุมชนให้เรียบร้อย ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของ องค์การอนามัยโลก (WHO) ว่าด้วยสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
🏥 มิติด้านการส่งเสริมสุขภาพและการรักษา (Health Care & Health Promotion)
ดำเนินการครอบคลุมทั้งโครงการเชิงรุกและเชิงป้องกัน:
- โครงการตรวจสุขภาพและส่งเสริมสุขภาพ “สุขภาพดีเริ่มที่บ้าน” ครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 (กิจกรรม “สูงวัยอย่างสง่า : กล้ามเนื้อแกร่ง แรงดี ไม่มีล้ม”) รวมถึงมหกรรมสุขภาพ
- โครงการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน “เบาหวานสงบ” และสำรวจข้อมูลจัดทำแผนที่สุขภาพโซนดุสิต
- กิจกรรมดูแลสตรีตั้งครรภ์เสี่ยงและป้องกันการคลอดก่อนกำหนดในโซนดุสิต
- กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพดีด้วยการออกกำลังกาย “เต้นแอโรบิก”
🎨 มิติด้านความรู้และทักษะสร้างสรรค์
- กิจกรรมศิลปะชุมชน Wall Art: ฟื้นฟูภูมิทัศน์และสร้างพื้นที่สุขภาวะทางสายตา
- กิจกรรม “การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเพื่อสุขภาพชุมชนแข็งแรง”: พัฒนาทักษะการดูแลกลุ่มติดบ้านติดเตียง
- การอบรมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนเครือข่ายชุมชนในเขตดุสิต กรุงเทพมหานคร: เสริมพลังผู้นำท้องถิ่น
- การอบรมด้านเทคโนโลยี: อบรมการใช้ AI ให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวัน และการอบรม Data Management ยกระดับสถานพยาบาลเครือข่าย
แนวทางปฏิบัติที่นำไปปรับใช้ได้จริงในบ้านและชุมชน
- แยกขยะต้นทางเพื่อสุขอนามัย: จัดการเศษอาหารไม่ให้เน่าเสียและไม่ปะปนกับขยะแห้งหรือขยะรีไซเคิล ช่วยลดหนู แมลงสาบ และลดความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยในครอบครัว
- ดูแลสิ่งแวดล้อมรอบตัวผู้สูงวัย: จัดพื้นที่ทางเดินในบ้านให้โล่ง แสงสว่างเพียงพอ และกำจัดขยะตกค้าง เพื่อป้องกันอุบัติเหตุการหกล้มตามแนวคิด “กล้ามเนื้อแกร่ง แรงดี ไม่มีล้ม”
- รวมพลังจัด Big Cleaning Day ในชุมชน: นัดหมายสมาชิกในซอยร่วมใจทำความสะอาดท่อระบายน้ำ กำจัดขยะชิ้นใหญ่ ปรับปรุงภูมิทัศน์แบบกิจกรรม “บ่ายนี้มีสุข ร่วมใจรักษ์โลก”
- ดึงเยาวชนร่วมเป็นผู้พิทักษ์สิ่งแวดล้อม: ชวนเด็กๆ และคนรุ่นใหม่ (Gen Z / Gen Y) มาร่วมกิจกรรมวาดภาพ Wall Art หรือใช้เทคโนโลยีดิจิทัลช่วยบันทึกข้อมูลชุมชน
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างชุมชนน่าอยู่กับ KHUN Foundation - มูลนิธิคุณ
การเปลี่ยนแปลงเพื่อโลกที่ยั่งยืนเริ่มต้นที่ตัวเราและบ้านของเราเอง ร่วมส่งต่อองค์ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม ชวนเด็ก เยาวชน และครอบครัวมาร่วมสร้างพฤติกรรมดูแลธรรมชาติ พร้อมติดตามและร่วมกิจกรรมสร้างสรรค์สังคมกับ KHUN Foundation - มูลนิธิคุณ เพื่อสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกคน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q1: โครงการดุสิตนวมินทร์บูรณาการโมเดลคืออะไร?
คำตอบ: คือโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมเมืองแบบบูรณาการ ริเริ่มโดยมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราชร่วมกับภาคีเครือข่ายภาครัฐ เอกชน และมูลนิธิคุณ ดำเนินงานในพื้นที่ชุมชนซอยโซดา เขตดุสิต เพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพและสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน
Q2: ทำไมการดูแลสุขภาพจึงต้องทำควบคู่กับการจัดการสิ่งแวดล้อม?
คำตอบ: เพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น ขยะ น้ำเสีย มลพิษทางอากาศ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการเกิดโรคภัยไข้เจ็บ การฟื้นฟูสภาพแวดล้อมให้สะอาดจึงช่วยลดความเสี่ยงด้านสุขภาพและส่งเสริมการมีสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืน
Q3: กิจกรรมสิ่งแวดล้อม “ผู้พิทักษ์สิ่งแวดล้อม” ในชุมชนมีอะไรบ้าง?
คำตอบ: มีกิจกรรมส่งเสริมสภาพแวดล้อมและความสะอาด “บ่ายนี้มีสุข ร่วมใจรักษ์โลก” เพื่อจัดการความสะอาด ขยะ และสุขาภิบาลในพื้นที่ชุมชนซอยโซดา
Q4: โครงสร้างประชากรในชุมชนซอยโซดาเป็นอย่างไร?
คำตอบ: มีประชากร 679 คน 140 หลังคาเรือน 160 ครอบครัว โดยมีผู้สูงอายุ 166 คน (กว่าร้อยละ 24) และกลุ่มเปราะบาง 12 คน สะท้อนการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยที่ต้องได้รับการดูแลสิ่งแวดล้อมและสาธารณสุขอย่างใกล้ชิด
Q5: มูลนิธิคุณ (KHUN Foundation) มีบทบาทอย่างไรในโมเดลนี้?
คำตอบ: มูลนิธิคุณร่วมเป็นหนึ่งในภาคีเครือข่ายภาคประชาสังคม ขับเคลื่อนการสร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมด้านสิ่งแวดล้อม พร้อมส่งเสริมการจัดการขยะและการสร้างสุขภาวะที่ดีให้แก่ชุมชนและคนทุกช่วงวัย
ข้อมูลโครงการ
โครงการอื่นๆ ที่คุณอาจสนใจ
มูลนิธิคุณ จับมือ ก้อง สหรัถ ร่วมกิจกรรมทางวิชาการเรื่อง "ความเป็นธรรมทางภูมิอากาศและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับบทบาทของตุลาการ
อ่านเพิ่มเติม
ค่ายกิจกรรมชมรมนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ปี 2 ณ โรงเรียนอัสสัมชัญ แผนกประถม: สร้างพลังผู้พิทักษ์โลกวัยเยาว์อย่างยั่งยืน
อ่านเพิ่มเติม